IN HET BASISONDERWIJS

 
Home Auteur Doelen Lessen LesideeŽn Materialen Foto's Nieuws Contact Links

 


Doelen
 

Sinds 1998 is techniek (officieel 'natuur & techniek') opgenomen in de kerndoelen voor het basisonderwijs. Het betreft de kerndoelen 40 t/m 46, waarbij doel 42, 44 en 45 specifiek over techniek gaat:

  • 42: De leerlingen leren onderzoek doen aan materialen en natuurkundige verschijnselen, zoals licht, geluid, elektriciteit, kracht, magnetisme en temperatuur;

  • 44: De leerlingen leren bij producten uit hun eigen omgeving relaties te leggen tussen de werking, de vorm en het materiaalgebruik;

  • 45: De leerlingen leren oplossingen voor technische problemen te ontwerpen, deze uit te voeren en te evalueren.

Om deze kerndoelen nader te specificeren, is er een verdeling gemaakt over een viertal domeinen, waarbinnen alle lessen en onderwerpen vallen:

  • Constructie

  • Productie

  • Transport

  • Communicatie

Door deze kerndoelen zijn scholen feitelijk verplicht om met techniek aan de slag te gaan. Op veel scholen is dit ook daadwerkelijk het geval, al dan niet gebruikmakend van de VTB-subsidie en -scholing. Toch komt het techniekonderwijs niet overal van de grond. Dit kan diverse oorzaken hebben, maar uit eigen ervaring weet ik dat er twee hoofdzaken zijn waarop het misloopt:

  • Leerkrachten vinden dat ze niet technisch (genoeg) zijn en te weinig verstand hebben van techniek. Hierdoor voelen ze zich niet vertrouwd genoeg met techniek om ermee aan de slag te gaan;

  • Het lesrooster is al overvol is en nu komt techniek er ook nog eens bij.

Dit zijn twee reŽle punten die enerzijds niet vreemd zijn en anderzijds geen belemmering hoeven te vormen. In onderstaand stuk heb ik getracht dit te verwoorden:

Te weinig verstand hebben van de didactiek van een bepaald vakgebied is geen goed uitgangspunt voor een succesvolle les. Hierdoor is het moeilijk om informatie enthousiast en overtuigend te brengen en de angst dat kinderen vragen stellen waarop u ze het antwoord schuldig moet blijven, is terecht aanwezig.
De vraag is echter of dit een probleem moet zijn. Leerkrachten zijn zondermeer 'duizendpoten' en van vele markten thuis. Toch wordt soms verondersteld dat leerkrachten overal even goed in moeten zijn. Muzikaal, creatief, sportief en dan natuurlijk ook nog technisch. Iedereen zal begrijpen dat dit niet kan. We hebben allemaal onze specialiteiten en voorkeuren en mensen maken niet voor niets op een gegeven moment in hun loopbaan een bewuste keuze voor een bepaalde richting of specialisatie. Natuurlijk moet een leerkracht voor een brede basis kunnen zorgen en voor alles open willen staan, maar tegelijkertijd ook z'n beperkingen (durven) erkennen.

Dat 'probleem' is door mij natuurlijk niet op te lossen, maar hopelijk wel te verkleinen. Door middel van het aanreiken van ideeŽn op deze site en het tonen van praktijkfoto's wordt u hopelijk enthousiast en durft u toch een gokje te wagen. Zie met name bij het onderdeel 'lesideeŽn' een aantal eenvoudige, laagdrempelige opdrachten die voor iedere leerkracht uitvoerbaar zouden moeten zijn.

Dan de tweede 'moeilijkheid'. Ik kan niet anders dan erkennen dat het lesrooster overvol is en dat de niet-lesgebonden taken van een leerkracht er ook niet om liegen. Een vak als techniek vergt toch altijd voorbereidingstijd en om op een vol rooster plaats te maken, zal iets anders geschrapt moeten worden. Dit is echter niet de insteek van het techniekonderwijs. Eťn van de eerste zaken die VTB dan ook duidelijk probeert te maken, is dat techniek er niet bijkomt, maar er al is! Iedere basisschool in Nederland doet aan techniekonderwijs, alleen zal men zich dit niet altijd realiseren. De kleuters hebben een bouwhoek en gebruiken hierin diverse constructiematerialen, in de middenbouw mag er op vrije momenten vaak met Lego of K'nex gespeeld worden, de bovenbouw kijkt iedere week naar programma's als 'Nieuws uit de natuur' of SchoolTV Weekjournaal' en er worden uitstapjes naar de plaatselijke bakker, de brandweer of een (technisch) bedrijf in de regio georganiseerd. Is dat dan geen techniek(onderwijs)?
Dan hebben we het nog niet eens gehad over de mogelijkheden die de diverse vakgebieden bieden. Eigenlijk bieden bijna alle vakken legio mogelijkheden. Bij geschiedenis leert men dat de hunebedbouwers grote stenen verplaatsten door gebruik te maken van het hefboomprincipe, bij aardrijkskunde heeft men het over wind- en waterkracht, in de tekenles wordt er een 'kubusmannetje' uitgetekend en in elkaar gezet en hoe maakt u bij rekenen begrippen als 'inhoud', 'omtrek' en 'oppervlakte' doorgaans inzichtelijk? Waarom zou het plakken van een fietsband niet tijdens een verkeersles uitgelegd en uitgevoerd kunnen worden?

Tot slot waar het natuurlijk allemaal om draait: de kinderen. Uit ervaring weet ik dat kinderen techniek over het algemeen geweldig vinden! Sommige opdrachten en experimenten maken behoorlijke indruk en kinderen die moeite hebben met taal en rekenen, bloeien bij techniek vaak helemaal op! Ze kunnen niet wachten tot de volgende les. Dit enthousiasme van de kinderen zou de voornaamste drijfveer moeten zijn om met techniek aan de slag te gaan. Neem het voorgaande eens goed in u op en kom tot de conclusie dat u het ze eigenlijk verplicht bent!
Het 'bewijsmateriaal' van dit enthousiasme tijdens de technieklessen ziet u bij het onderdeel 'foto's'. Tussen de tekst op deze pagina ziet u daarnaast tekeningen uit de schoolkrant of boekjes die ik tijdens het afscheid van mijn stages ontving. Sommige lessen waren bij het maken van deze tekeningen al een hele tijd geleden, maar getuige de creaties nog steeds springlevend!

  


 

P.P. van Birgelen, 2007-2010

Naar beginpagina

Mail de webmaster

Naar boven